Chỉ trong một vài năm ngắn ngủi, kiểu mua bán nói trên đã trở nên phổ biến một cách đáng kinh ngạc, thiết lập nên 2 quy tắc bất thành văn mới. Thứ nhất, đây là mức phí mà các CLB Ngoại hạng Anh hiện nay yêu cầu để bán các ngôi sao hàng đầu của họ. Thứ hai, các đội bóng từng tránh mua bán với các đối thủ trực tiếp trong nhiều năm nay sẵn sàng hợp tác trong các thương vụ chuyển nhượng bom tấn.
Vào mùa Hè 2024, chỉ có 3 cầu thủ (Dominic Solanke, Pedro Neto và Amadou Onana) chuyển đến một bến đỗ khác ở Ngoại hạng Anh với giá từ 50 triệu bảng trở lên. Mùa giải này đã có 9 cầu thủ như vậy, trong khi tổng phí chuyển nhượng giữa các đội bóng lần đầu tiên vượt mốc 1 tỷ bảng.Đây là một sự thay đổi rõ rệt. Và, nó đặt ra câu hỏi… Tại sao?
Đầu tiên, dù là bạn hay thù, các CLB Premier League vẫn sẵn sàng “làm ăn” với nhau. Cho đến mùa giải 2018/19, vẫn có rất nhiều thương vụ chuyển nhượng giữa các CLB Ngoại hạng Anh, nhưng không phải lúc nào cũng có bom tấn. Sau đó, không nhiều thương vụ chuyển nhượng nội bộ các CLB, nhưng có xu hướng nhích dần đều… cho đến mùa giải này.
Dù phiên chợ đông vẫn còn 2 tuần nữa mới khép lại, nhưng đã có nhiều vụ chuyển nhượng (39) hơn bất kỳ năm nào kể từ năm 2018. Điều đáng chú ý là có bao nhiêu thương vụ như vậy đang diễn ra và số tiền hơn 50 triệu bảng Anh được chuyển nhượng dễ dàng như thế nào.
Tất nhiên, lạm phát đóng một vai trò quan trọng trong hiện tượng này. Thế giới hiện đắt đỏ hơn so với 5 năm trước, đẩy chi phí lên cao một cách chóng mặt. Nhưng vẫn có người tỏ ra khá ngạc nhiên về xu thế chuyển nhượng này.
Alex Levack, người đại diện đã đàm phán vụ chuyển nhượng trị giá 50 triệu bảng của hậu vệ Ben White từ Brighton sang Arsenal năm 2021, chia sẻ với ESPN rằng mức phí đó quả là điều mới lạ cách đây gần 5 năm.
“Vụ chuyển nhượng White khá đặc biệt – nhất là khi đó là một hậu vệ. Tôi đã nghĩ rằng mức phí 50 triệu bảng thật tuyệt. Đó là một thành tích đáng kinh ngạc đối với Ben và tôi. Nhưng khi bạn tìm hiểu sâu hơn và thấy rằng chu kỳ 5 năm với các thương vụ trị giá hơn 50 triệu bảng gần như đã được lặp lại trong vòng một năm, bạn có thể thấy rằng mức phí chuyển nhượng đang tăng lên nhanh chóng”, Levack cho biết.
Thực tế, từ năm 2020 đến 2025, đã có 13 vụ chuyển nhượng giữa các CLB Ngoại hạng Anh với giá trị từ 50 triệu bảng trở lên. Hầu hết nằm trong khoảng từ 50 triệu đến 60 triệu bảng, nhưng các vụ chuyển nhượng như Jack Grealish sang Man City (100 triệu bảng), Declan Rice sang Arsenal (105) và Moises Caicedo sang Chelsea (115) đã góp phần những vụ mua bán kiểu này vượt quá con số 900 triệu bảng, và còn cao hơn nữa nếu tính cả các khoản phụ phí.
Điều đó càng khiến con số chín vụ chuyển nhượng trong mùa giải này trở nên đáng ngạc nhiên hơn. Trong một số trường hợp, không chỉ chi phí của thương vụ mà cả bản chất của nó cũng gây sốc.
Newcastle và Liverpool, hai đội bóng tham dự Champions League, đã hoàn tất thương vụ trị giá 125 triệu bảng cho Alexander Isak; Nottingham có một mùa giải tuyệt vời, giành quyền tham dự Europa League, nhưng đã bán Anthony Elanga cho Newcastle với giá 55 triệu bảng; hai đối thủ truyền kiếp ở London là Tottenham và West Ham, những đội bóng đã không mua bán với nhau trong 15 năm, đã đạt được thỏa thuận trị giá 55 triệu bảng cho Mohammed Kudus. Đáng chú ý nhất, Chelsea vui vẻ bán tiền vệ cánh Noni Madueke cho Arsenal với giá 48 triệu bảng cộng thêm các khoản phụ phí.
Kết Quả Trực Tiếp Bóng Đá
Tất cả là do các quy tắc về lợi nhuận và tính bền vững chi phối?
Việc tăng cường lực lượng cho các đối thủ ở Premier League từng bị coi là điều tránh, nhưng bộ phận tài chính kế toán của các CLB không thể quá khắt khe như vậy. “Một yếu tố quan trọng trong chuyện này chắc chắn là PSR (Quy tắc Lợi nhuận và Phát triển Bền vững). Trong quá khứ, bạn sẽ không bao giờ thấy Chelsea vui vẻ bán cầu thủ cho Arsenal như thế (thương vụ Madueke). Ít nhất thì chuyện đó cũng hiếm khi xảy ra. Nhưng các đội bóng lớn là những người có tiền, vì vậy họ có thể trả những khoản phí chuyển nhượng lớn hơn”, Levack chia sẻ với ESPN.
Levack cho biết trước đây các đội bóng Premier League thường tìm cách bán cầu thủ cho các CLB châu Âu, ngay cả khi điều đó đồng nghĩa với việc họ nhận được phí chuyển nhượng thấp hơn. Giờ đây, sự chênh lệch đó đã quá lớn.
“Hãy nhìn vào phí chuyển nhượng mà các CLB ở Italia hoặc Tây Ban Nha đang trả hiện nay. Đó là mức giảm 20%, 30%, 40% so với những gì bạn nhận được từ một CLB đối thủ ở Ngoại hạng Anh”, Levack phân tích.
Nói một cách đơn giản nhất, các CLB không thể chấp nhận việc giảm lương trong thời đại của PSR, nơi mà giới hạn lợi nhuận và bảng cân đối kế toán được xem xét kỹ lưỡng. Điều này đã dẫn đến sự thay đổi trong chiến lược chuyển nhượng: Các CLB hiện sẵn sàng chấp nhận rủi ro để cầu thủ đó đối đầu với mình, nếu điều đó mang đến một khoản phí chuyển nhượng tốt hơn.
Có thể mùa hè năm 2022 của Man City đã đóng vai trò là chất xúc tác cho điều này. Cho đến thời điểm đó, các CLB Premier League vẫn còn ngần ngại mua bán với nhau, và bóng đen của đại dịch COVID-19, vốn đã tàn phá tài chính của bóng đá, vẫn còn hiện hữu.
Tuy nhiên, trong kỳ chuyển nhượng đó, Man City đã bán Raheem Sterling (47,5 triệu) cho Chelsea, cùng với Gabriel Jesus (45 triệu) và Oleksandr Zinchenko (30 triệu) cho Arsenal. Tất cả tạo cảm giác khác biệt vào thời điểm đó và rất có thể đã định hình sự thay đổi thái độ cho các CLB.
Bởi vì mặc dù giải đấu hàng đầu của Anh đã vươn lên một tầm cao tài chính khác biệt so với phần còn lại của châu Âu, nhưng quy định PSR vẫn tạo áp lực phải tạo ra doanh thu và cân bằng ngân sách, mà cách nhanh chóng và dễ dàng nhất là bán đi những cầu thủ chất lượng.
Tuy nhiên, PSR không phải là lý do duy nhất. Vì sao Brighton trở thành “sân sau chuyển nhượng” của Chelsea?
Báo cáo tài chính thường niên gần đây nhất của UEFA, đánh giá mùa giải châu Âu 2023/24, đã phơi bày khoảng cách tài chính khổng lồ đang hiện hữu. Các CLB Ngoại hạng Anh đưa ra tổng doanh thu là 5,9 tỷ bảng (7,1 tỷ euro). Con số này bỏ xa các đối thủ cạnh tranh gần nhất ở La Liga (3,7 tỷ euro) và Bundesliga (3,6 tỷ euro). Tờ The Guardian tính toán rằng một đội bóng tầm trung điển hình ở Ngoại hạng Anh kiếm được nhiều hơn 60% so với đội bóng tương đương ở Tây Ban Nha hoặc Đức, và gấp ba lần so với đội bóng cùng hạng ở Serie A.
Alex Stewart, CEO của Analytics FC, một công ty tư vấn chuyên về hợp đồng cầu thủ, tuyển dụng HLV và chuyển nhượng, cho biết trên ESPN rằng Premier League hiện đang dư dả tiền bạc đến mức các CLB sẵn sàng trả giá cao để sở hữu một cầu thủ đã chứng tỏ được khả năng ở đẳng cấp đó.
“Số tiền mà các CLB Ngoại hạng Anh có được đồng nghĩa với việc việc giảm thiểu rủi ro bằng cách trả phí cao hơn là đáng giá. Cách đây 5 đến 10 năm, các CLB thông minh ở Ngoại hạng Anh có thể hút tài năng từ các đội bóng ở Ligue 1, Bundesliga, hoặc châu Âu nói chung, để họ gián tiếp tuyển trạch cầu thủ cho mình”, Stewart giải thích
Leverkusen, Dortmund, Leipzig, Monaco, Rennes và nhiều CLB khác đã trở thành những “mảnh đất màu mỡ” để các đội bóng hàng đầu nước Anh tìm kiếm tài năng, và một số xu hướng đáng chú ý đã xuất hiện. “Nếu Mainz ký hợp đồng với một trung vệ người Pháp, bạn sẽ biết ngay họ thực sự rất giỏi. Tương tự, thành tích của Frankfurt trong việc chiêu mộ tiền đạo là vô cùng xuất sắc”, Stewart phân tích thêm.
Nhưng cục diện đó đã thay đổi. Ngay cả những đội bóng tầm trung của Ngoại hạng Anh giờ đây cũng có đủ khả năng chiêu mộ những cầu thủ này. Stewart tin rằng điều đó tạo ra một tầng lớp mới trong chuỗi thức ăn: các đội bóng hàng đầu nước Anh chỉ đơn giản là để điều đó xảy ra, cho phép các CLB nhỏ hơn gánh chịu rủi ro khi một cầu thủ chuyển đến một quốc gia mới, rồi trả giá cao hơn cho những câu chuyện thành công đã được chứng minh.
“Thay vì nhờ Leipzig hay Mainz làm công việc tuyển trạch hộ cầu thủ cho mình, giờ đây bạn sẽ nhờ Bournemouth hay Brighton làm điều đó. Rõ ràng điều đó hoàn toàn hợp lý. Đối với một vài CLB lớn hơn, đặc biệt là MU, hệ thống tuyển trạch của Brighton và Bournemouth tốt hơn đáng kể. Có thể khẳng định chắc chắn rằng Bournemouth biết cách chiêu mộ các trung vệ, chỉ cần nhìn vào Ilya Zabarnyi (PSG với giá 54,5 triệu bảng) và Dean Huijsen (Real Madrid, 50 triệu), bạn sẽ thấy rõ điều đó”, Stewart chia sẻ thêm.
Thực tế đã chứng minh tất cả. Brighton đã thu được lợi nhuận khổng lồ từ các thương vụ chuyển nhượng Caicedo, White, Joao Pedro, Marc Cucurella và nhiều cầu thủ khác; Bournemouth cũng thu về lợi nhuận đáng kể từ các vụ chuyển nhượng Huijsen, Zabarnyi, Milos Kerkez và Semenyo; và các CLB khác cũng đã tạo dựng được chỗ đứng riêng, ví dụ như Brentford chưa bao giờ thất bại trong việc chiêu mộ tiền đạo.
Liệu bong bóng có vỡ?
Bóng đá thường mang tính chu kỳ, liên tục trải qua các xu hướng khác nhau. Điều đó áp dụng cho các chiến thuật, đội hình, tuyển dụng. Tóm lại là mọi thứ.
Biểu đồ 10 năm về chuyển nhượng giữa các CLB Ngoại hạng Anh cho thấy 3 mùa giải mua bán sôi động từ năm 2015-2018, sau đó là sự sụt giảm đột ngột và mạnh mẽ. Nguyên nhân là gì? Có lẽ mức chi tiêu là không bền vững? Hoặc có lẽ việc thiếu những bản hợp đồng thành công trong số những khoản chi tiêu đó đã khiến các đội bóng tìm kiếm những bản giao kèo tốt hơn bên ngoại biên giới xứ sở sương mù?
Kết Quả Trực Tiếp Bóng Đá
Điều đó sẽ không có gì đáng ngạc nhiên. Xét cho cùng, chi tiêu trong mùa giải cuối cùng của giai đoạn đó (2017/18) không mấy hiệu quả. Thương vụ trao đổi Henrikh Mkhitaryan và Alexis Sanchez là một thảm họa với giá cao, cũng như vụ chuyển nhượng Danny Drinkwater đến Chelsea. Nemanja Matic đến MU và Alex Oxlade-Chamberlain đến Liverpool không duy trì được phong độ đỉnh cao trong thời gian ngắn, và ngay cả quãng thời gian của Romelu Lukaku tại Old Trafford cũng kết thúc sau 2 năm đầy biến động.
Mùa giải đó, chỉ có 2 thương vụ chuyển nhượng thành công rõ rệt giữa các CLB Ngoại hạng Anh với giá trị từ 30 triệu bảng trở lên là Kyle Walker chuyển đến Man City và Virgil van Dijk chuyển đến Liverpool. Điều đáng lo ngại là những bản hợp đồng mùa hè năm ngoái cho đến nay hầu như không chứng tỏ được giá trị so với số tiền bỏ ra.
Điều đó không có nghĩa là tất cả đều thất bại ở giai đoạn quá sớm, nhưng rất ít (nếu có) đáp ứng được kỳ vọng so với mức giá khổng lồ. Có lẽ chất lượng “đã được chứng minh ở Ngoại hạng Anh” mà nhiều CLB đang trả giá cao để có được sẽ nhanh chóng trở thành điều họ né tránh một lần nữa.
Việc chiêu mộ quá nhiều cầu thủ thuộc nhóm này cũng tiềm ẩn rủi ro, bởi họ ngốn rất nhiều tiền lương cũng như phí chuyển nhượng. Có tới 11 cầu thủ trong đội hình chính của Chelsea được tuyển mộ từ các đội bóng Premier League, giúp giảm thiểu chi phí ngắn hạn bằng những hợp đồng rất (rất) dài hạn. Newcastle cũng có 11 cầu thủ như vậy, mặc dù số tiền chi ra ít hơn. Phải chăng đó là sự trùng hợp ngẫu nhiên khi cả hai đội bóng này đều đã đẩy giới hạn của PSR lên cao nhất trong 2 mùa giải gần đây?
Thành công sẽ giúp xu hướng đó tiếp tục. Nhưng, quá nhiều thất bại có thể khiến mọi chuyện lắng xuống như năm 2018.
